بالاخره پس از ۸۸ روز قطع کامل و اختلال شدید، عقربههای ساعتِ دسترسی به شبکه جهانی دوباره حرکت کردند و ارتباط ایران با دنیا روی کاغذ برقرار شد. ۸۸ روز انزوای دیجیتال، حسی شبیه به بیدار شدن از یک کما یا بازگشت به دنیای زنده پس از یک تبعید طولانیمدت را دارد. مردم دوباره به پلتفرمها سر میزنند و پیامها پس از هفتهها سکوت، بالا و پایین میشوند؛ اما این وصل شدن دوباره، بیشتر از آنکه موجی از شادی مطلق ایجاد کند، آمیخته با نوعی فرسودگی، ناباوری و حس عمیقِ عقب ماندن از سرعت سرسامآور جهان در این سه ماه است.
برای درک عمق این بحران، نیازی به حدس و گمان نیست؛ گزارشهای رسمی موسسه بینالمللی نتبلاکس (NetBlocks) که به صورت لحظهای محدودیتهای اینترنت در جهان را رصد میکند، ابعاد این فاجعه را به وضوح نشان میدهد. طبق آمارهای این سازمان، این انسداد طولانیمدت نه تنها یکی از تاریکترین دورههای دیجیتال منطقه را رقم زد، بلکه میلیاردها دلار خسارت کمرشکن به اقتصاد نیمهجان، کسبوکارهای آنلاین، استارتاپها و معیشت میلیونها دفتری و آزادکار (فریلنسر) ایرانی وارد کرد. ضربهای که جبران آن سالها زمان خواهد برد و اعتماد از دست رفته کاربران به زیرساختها را به این سادگیها بازنمیگرداند.
اما حقیقت ماجرا این است که این «وصل شدن»، فرسنگها با یک اینترنت آزاد و استاندارد فاصله دارد. بله، شبکه متصل شده است، اما غول فیلترینگ همچنان با تمام قوا سایه سنگین خود را حفظ کرده است. پلتفرمهای حیاتی، شبکههای اجتماعی و ابزارهای روزمره همچنان مسدود هستند و کاربران برای یک وبگردی ساده یا دسترسی به اطلاعات، باز هم محکوم به عبور از هفتخوانِ فیلترشکنها و VPNهای ناامن، کند و گرانقیمت هستند. دریچهای که باز شده، پنجرهای مشبک و نیمهبسته است؛ جنگ فرسایشی ما با قطعیهای مداومِ فیلترشکنها همچنان ادامه دارد و این اتصال نیمبند، تنها یادآوری میکند که حق ابتدایی ما از دنیای آزاد، هنوز پشت سد محدودیتها قرار دارد.
