بعد از فوتبال 360 ، حالا سایت لندین فیلتر شده است

 این ماجرا فقط درباره فیلتر شدن یک سایت ورزشی یا یک سرویس آنلاین نیست؛ مسئله مهم‌تر، نبود شفافیت درباره اینکه چه نهادی و با چه استدلالی تصمیم به فیلتر کردن می‌گیرد است. وب‌سایت و اپلیکیشن «فوتبال ۳۶۰» به‌تازگی از دسترس خارج شد و دامنه ‎.ir‎ آن در سطح رجیستری تعلیق شد؛ اتفاقی که حتی انجمن تجارت الکترونیک تهران نیز نسبت به آن اعتراض کرد و خواستار شفاف شدن سازوکار چنین محدودیت‌هایی شد. در ادامه، نه ساترا و نه قوه قضاییه مسئولیت این فیلترینگ را بر عهده نگرفتند و همین موضوع، ابهام درباره منشأ تصمیم را بیشتر کرد. 

حالا در اتفاقی مشابه، لندین، سرویس ایرانی ساخت و انتشار صفحات فرود، نیز از دیروز با مشکل فیلترینگ و از دسترس خارج شدن سرویس مواجه شده است؛ سرویسی که سال‌ها برای کسب‌وکارها، کمپین‌های تبلیغاتی و طراحی لندینگ‌پیج مورد استفاده قرار گرفته و حتی امکان اتصال صفحات به دامنه اختصاصی کاربران را فراهم می‌کرد. نکته قابل توجه این است که درباره دلیل این محدودیت نیز، دست‌کم در اطلاعاتی که تاکنون به‌صورت عمومی منتشر شده، توضیح روشنی از سوی یک نهاد مسئول ارائه نشده است.

تکرار چنین اتفاقاتی برای سرویس‌ها و وب‌سایت‌های داخلی، یک سؤال جدی را مطرح می‌کند: اگر یک کسب‌وکار آنلاین در داخل کشور فعالیت قانونی دارد، دقیقاً بر اساس چه ضابطه‌ای می‌توان دامنه یا سرویس آن را از دسترس خارج کرد و چرا دلیل این تصمیم به‌صورت شفاف اعلام نمی‌شود؟ فیلترینگ فوتبال ۳۶۰ و حالا لندین نشان می‌دهد مشکل فقط «فیلتر شدن» نیست؛ مشکل بزرگ‌تر، نامشخص بودن فرآیند تصمیم‌گیری، مسئولیت‌پذیری و امکان اعتراض و پیگیری برای صاحبان کسب‌وکار است. در چنین شرایطی، هر سرویس داخلی ممکن است بدون اطلاع قبلی با محدودیتی مواجه شود که حتی مشخص نیست برای رفع آن باید به کدام نهاد مراجعه کرد. 

دامنه ملی .ir قرار بود نماد هویت و اعتبار کسب‌وکارهای ایرانی در اینترنت باشد، اما وقتی دامنه‌های داخلی می‌توانند بدون اعلام شفاف دلیل و بدون مشخص بودن مرجع تصمیم‌گیرنده از دسترس خارج یا تعلیق شوند، عملاً نمی‌توان آن‌ها را یک زیرساخت قابل اتکا برای کسب‌وکار دانست. برای یک شرکت، سایت فقط یک آدرس اینترنتی نیست؛ بخشی از هویت، برند، سئو، ارتباط با مشتری و دارایی دیجیتال آن است. وقتی امنیت این دارایی به تصمیم‌هایی وابسته باشد که ممکن است بدون توضیح عمومی گرفته شوند، طبیعی است که کسب‌وکارها برای اتکا به دامنه ملی دچار تردید شوند.

از طرف دیگر، زیرساخت ابری داخلی هم بدون اینترنت بین‌الملل و ارتباطات پایدار، بخش مهمی از ارزش خود را از دست می‌دهد. سرویس ابری زمانی معنا دارد که کاربران، APIها، سرویس‌های خارجی، CDNها، ابزارهای توسعه و سایر اجزای اکوسیستم اینترنت بتوانند بدون اختلال با آن ارتباط داشته باشند. اگر دسترسی به اینترنت بین‌الملل محدود یا ناپایدار باشد، قرار گرفتن سرورها در داخل کشور لزوماً مزیت محسوب نمی‌شود؛ بلکه ممکن است به یک جزیره جداافتاده تبدیل شود که از بخش بزرگی از اینترنت جهانی فاصله دارد. در چنین شرایطی، مشکل فقط «فیلترینگ» نیست؛ مسئله این است که اعتمادپذیری کل زنجیره زیرساخت دیجیتال کشور، از دامنه و DNS گرفته تا شبکه و کلاد، زیر سؤال می‌رود.